Leegstand in een wooncrisis: Diemen worstelt met lege winkelruimtes

In deze zomermaanden duikt Studio DMN in de schaarse ruimte en de leegstand in Diemen. We hebben immers nog altijd te maken met een wooncrisis, en dus kunnen we elk pand goed gebruiken. In dit eerste artikel: een blik op het winkelaanbod in onze gemeente.

In maart dit jaar stonden er opeens grote rode letters op de ruiten van een pui in Holland Park, niet ver van metrostation Verrijn Stuart. “Leegstand met wooncrisis? Niet oké!” In het verder aangeharkte Holland Park was het een opvallend beeld. Veel mensen moeten het hebben gezien op weg naar hun werk. De letters waren overigens snel weer weggepoetst.

De ruimte staat leeg sinds de oplevering van het woonblok in deze Diemense wijk, zo’n twee jaar geleden. Het gaat om een flink oppervlak: de hele benedenverdieping, vanaf de Gerrit Rietveldsingel en dan de hoek om tot grofweg het metrostation. Al met al een opvallende situatie, gezien de samenstelling van Holland Park: jong, welvarend en niet zelden internationaal.

Flinke winkelleegstand in Diemen

Genoeg potentieel voor een winkel, zou je zeggen. Volgens V&K Real Estate – de verhuurmaatschappij die geïnteresseerden oproept contact op te nemen – lopen er inmiddels “serieuze, vergevorderde gesprekken”. “Maar tot er daadwerkelijk wordt getekend, kunnen we hierover geen verdere informatie geven,” zegt commercieel manager Maus Robben.

De leegstand moet de demonstranten in elk geval een doorn in het oog zijn geweest, middenin een wooncrisis. Die treft ook onze gemeente: huizen zijn duur, expats drukken mee op de woningmarkt en inwoners die graag in Diemen zouden blijven wonen – of willen terugkeren – kunnen geen passende woning vinden. Terwijl er tegelijkertijd ook best wat winkel- en kantoorruimtes leegstaan. Studio DMN doet daar deze zomer (en wellicht ook dit najaar) onderzoek naar.

De leegstaande ruimte staat in Diemen – een gemeente met een gemiddelde WOZ-waarde van 460.000 euro – niet op zichzelf. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat de leegstand van winkels in Diemen in 2024 11 procent bedroeg. Dat is hoog vergeleken met het landelijk gemiddelde van 7 procent. In buurgemeente Amsterdam, de ‘grote broer’, bedraagt de winkelleegstand 4 procent; in de provincie Noord-Holland is dat 6 procent. In 2022 – het eerste postcoronajaar – was de leegstand in Diemen binnen het winkelaanbod nog 6 procent, volgens de CBS-cijfers.

Winkelcentrum Diemerplein

Wie door winkelcentrum Diemerplein loopt, ziet dat het op eerste gezicht wel meevalt met de leegstand.  Wel staat er een ruimte te huur pal tegenover de ijs-en taartsalon bij een van de ingangen van het centrum. Op zich geen fraai beeld in wat toch een van de hoofdattracties van Diemen is. 

De ruimte naast kapperszaak Salon van Diemen kreeg in maart dit jaar een bestemming in de vorm van een dierenspeciaalzaak en trimsalon. De kinderspeelplaats Childzplay, daartegenover, lijkt eveneens een invulling voor een voorheen lege winkelruimte. Mensen die langslopen vinden de kinderspeelplaats een aanwinst voor het winkelcentrum, zei ondernemer Mischa Worms in 2023 in het Diemernieuws: “Ze zijn blij dat er nu activiteiten in deze ruimte zijn. Het was toch een dode hoek.” 

Ook op de studentencampus in Diemen-Zuid staat al geruime tijd een winkelruimte leeg. In het compacte winkelcentrum op het Gruttoplein in Diemen-Noord lijkt het beter te gaan. Er is weinig leegstand, mede doordat het plein vooral is ingericht op het food-segment, al zit er nog wel een tabakszaak en een elektronicawinkel. De fietsenzaak is weg, in ruil voor een pilates-en yogastudio. Coming soon, valt er te lezen. De omgeving van het Gruttoplein heeft overigens een flinke metamorfose gekregen. Op het terras van het eetcafé zitten mensen al vroeg in de middag gezellig aan een borrel. 

Dit doet de gemeente zelf

De gemeente zet zich in om iets aan de winkelleegstand te doen. De inzet van de strategie is in elk geval: minder leegstand in Diemen-Centrum. Kledingwinkels hebben het moeilijk en hun aantal neemt af, erkende de gemeente eerder. Het is een trend die ook in de rest van Nederland zichtbaar is, onder druk van online winkelen. Daarvoor in de plaats komen de foodondernemers. Groente-en fruitzaak Koopman kwam in de plaats van schoenenwinkel Van Haaren. Tegenover de vishandel zit een zaak die allerlei soort kipproducten aanbiedt. 

In de Detailhandelsvisie 2024-2034 constateerde de gemeente al dat de behoefte aan winkels in Diemen-Centrum afneemt. Daarom wil zij bekijken of het aantal vierkante meters detailhandel moet worden teruggebracht. In een notitie aan de gemeenteraad wordt voorgesteld om winkelpanden mogelijk om te vormen tot bijvoorbeeld horeca, dienstverlening of woningen. Ook wil de gemeente zoeken naar oplossingen voor langdurige leegstand in winkelcentrum Diemerplein, onder meer door tijdelijke invulling of permanente functieverandering. “Daarnaast,” zo schreef de gemeente, “wordt onderzocht of een leegstandbelasting juridisch haalbaar kan zijn om eigenaren te stimuleren leegstaande panden opnieuw te gebruiken.” De Detailhandelsvisie is het beleidskader waarin de gemeente vastlegt hoe de winkelgebieden zich de komende jaren moeten ontwikkelen.

En wat betreft de leegstaande winkelruimte in Holland Park? Daar gaan we niet over, geeft een woordvoerder van de gemeente aan. “Als we iets zeggen over de oorzaak, dan is dit puur speculatief.” Wel laat hij weten dat de gemeente in het najaar met een Detailhandelsvisie komt. Die zal naar alle waarschijnlijkheid ook worden besproken in de gemeenteraad. Wat we in elk geval al weten uit eerdere stukken: er komt een grote supermarkt in het nieuwe woonblok in Holland Park, dat nu in aanbouw is. Hoe en wat, lezen we waarschijnlijk later dit najaar.